Bericht

Centrale rol voor de wijkprofessional bij een inclusieve stad - Jaarcongres De Vernieuwde Stad 2018

11-10-2018

Wat betekent een inclusieve stad voor corporaties? Wat heeft de sector nodig om haar bijdrage te kunnen leveren? De deelnemers van het jaarcongres van De Vernieuwde Stad waren het erover eens dat de wijkprofessional van essentieel belang is om inclusiviteit te creëren.

Op vrijdagmiddag 5 oktober vond het jaarcongres 2018 van De Vernieuwde Stad plaats in het Muntgebouw in Utrecht, met als thema de inclusieve stad. In drie deelsessies werd het thema vanuit drie verschillende invalshoeken aangevlogen. 

 

Attentheid in de superdiverse stad

Monique Kremer, bijzonder hoogleraar Actief Burgerschap UvA en wetenschappelijk medewerker WRR, gaf een lezing over hoe we ervoor zorgen we dat iedereen mee doet, in steden met een super-diverse bevolking qua land van herkomst en opleidingsniveau. Kremer pleit, geïnspireerd door de woorden van oud-burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan, voor het creëren van een ‘lieve’ stad, een stad die attent is. 

Ze schetst twee grote opgaven: koester de lieve stad, faciliteer dat mensen elkaar tegen kunnen komen zodat er een bepaalde attentheid kan bestaan. Zoals even de boodschappen voor de buurvrouw omhoog dragen. En als tweede: weet wat er speelt bij de verschillende groepen, snap waar het wantrouwen tegen instituties vandaan komt bij kwetsbare groepen, weet contact te maken. Werk hierbij samen met je partners; kringloopwinkel, zorgorganisaties, religieuze organisaties, de coffee corner in de Albert Hein. 

 

Kwetsbaar?

De kernvraag die volgens moderator Ruben Maes door gastspreker Zuurmond zal worden besproken, of misschien zelfs beantwoord, is: welke samenwerking tussen organisaties in het publiek-sociaal domein is nodig om de levens van huurders te verbeteren? Maar meteen in het begin van Zuurmonds ‘pleidooi’ is het duidelijk dat hij het niet over de praktische maar over een meer basale boeg gooit. Volgens Zuurmond is ‘kwetsbaar’ per definitie de verkeerde term om mensen op waarde te schatten en een ‘relatie’ aan te gaan. “In mijn werk als ombudsman trof ik een vrouw met meerdere kinderen, verlaten door haar partner, in de bijstand, en niet meer in staat om naar vierhoog te komen. Toch hield ze het gezin draaiende – is die vrouw dan niet gewoon sterk in plaats van kwetsbaar?”

Wat wij onder kwetsbare burgers verstaan, is in dat opzicht volgens Zuurmond veel vaker relatief: kwetsbaar ten opzichte van organisaties. “Het is een gevolg van schaalvergroting, minder sociale cohesie en globalisering. Door een toename van de bureaucratie, de procedures en een verticale inrichting van bijvoorbeeld woningcorporaties is de zelfredzaamheid van de burger afgenomen.”

Wouter Veldhuis, directeur bij stedenbouwkundig bureau Must, schetst eenzelfde beeld. “We zijn op dit moment betrokken bij de sloopnieuwbouw van een wijkje waar mensen wonen die voor hun werk van de auto afhankelijk zijn. Ze hebben niet zelden meerdere baantjes die niet of nauwelijks met ov te bereiken zijn. In het nieuwbouwplan zijn de parkeerplaatsen weggelaten, want: co2 neutraal. Hartstikke mooi, maar de oude bewoners keren niet naar dat wijkje terug. Die gaan op zoek naar een plek waar ze wel een auto voor de deur kunnen zetten en die ligt in dit geval waarschijnlijk buiten de stad Amsterdam.  Hoe inclusief zijn we dan bezig?”

 

Actie!

De deelsessies sloten af met concrete acties om de inclusieve stad dichterbij te brengen. Deze acties werden op demonstratieborden geschilderd. Een voorbeeld: ‘Koffie met iedereen’ staat voor corporatie medewerkers die wekelijks met een kan koffie aanbellen bij de huurders. En: ‘L(i)ef!’, waarbij lef gaat over corporaties die durven te handelen binnen de nieuwe Woningwet en lief gaat over het stimuleren van de lieve stad. Op een derde bord staat: ‘kpi’s afschaffen’. Door kpi’s krijgen medewerkers hun focus op wat het management van hun vraagt in plaats van wat zij zelf belangrijk vinden in hun rol. Verander het leiderschap, dat maakt veel verschil. 

 

Vertrouwen in de (wijk)professional 

Tijdens het slot van de conferentie werd gediscussieerd over de huidige rol van de corporaties bij het creëren van de inclusieve stad. Monique Kremer roept corporaties op tot het zoeken naar manieren om mensen te verbinden. Bijvoorbeeld door (weer) verbindingsprofessionals aan te stellen. Arre Zuurmond ziet verbindingsofficieren als verhulling voor het gebrek aan verbindend vermogen met de burgers. Zuurmond roept op tot het creëren van bezieling op de werkvloer. Door administratief werk te automatiseren of te verwijderen, door protocollen, procedures en kpi’s af te schaffen. Wouter Veldhuis roept medewerkers op tot het varen op hun eigen kompas en leidinggevenden tot het geven van vrijheid en vertrouwen aan medewerkers. Kremer vult aan: “Leg als leidinggevende en als bestuurder je oor te luisteren bij de professional die in de wijk werkt. Juist daar ontstaan de goede ideeën”. Een teamleider sociaal beheer van Haag Wonen onderstreept dit: “De contacten in de wijk zijn er, ondanks alle systemen”. 

Kees Diepeveen, Wethouder wonen Utrecht, ziet dat de corporatiesector zichzelf aan het heruitvinden is. Diepeveen adviseert de corporaties: “Zet sterk in op sociaal beheer in de wijk om verbinding tot stand te brengen. Schakel de sociaal beheerder ook in bij toewijzing, incasso, huurschulden en techniek. Kantel de organisatie.” 

 

Toezicht

Veel corporaties worstelen met de bandbreedte waarin zij sociaal kunnen investeren, onder druk van in 2015 gewijzigde wetgeving en strakker toezicht. Marja Appelman (directeur woningmarkt bij Binnenlandse Zaken) is van mening dat corporaties nog steeds de nodige ruimte hebben om een inclusieve stad te creëren. Corporaties gaan naar mening van Appelman aan de veilige kant zitten, toezichthouders richten daar hun systemen op in. Appelman roept corporaties op om voorbeelden van knelpunten aan het ministerie voor te leggen, en daarmee bij te dragen aan de evaluatie van de Woningwet. 

 

Een filosofische noot

René ten Bosch, denker des vaderlands, vindt dat – ondanks de eerdere schandalen - de meeste corporaties het werk heel goed doen. Toch hebben corporaties zich laten inperken, en zijn ze volgens hem steeds meer een uitvoerend orgaan van de overheid geworden. Daarnaast legt Ten Bosch uit dat alle organisaties tegelijkertijd een praxis en een instituut zijn. De praxis kenmerkt zich door ‘internal goods’, interne waarden zoals wonen in een buurt en kozijnen vervangen. Die praxis bedreigt alles wat vanuit het instituut komt met zijn ‘external goods’ zoals kosten, formele eisen en overheid. Ten Bosch geeft de aanwezigen deze vraag mee: Kun jij je internal goods beschermen tegen de pressie van external goods?

 

Verder met de inclusieve stad

Cees van Boven, bestuursvoorzitter bij Woonzorg Nederland en de huidige voorzitter van De Vernieuwde Stad, sluit het congres af met het onderstrepen van belang van het thema inclusieve stad. De Vernieuwde Stad heeft ervoor gekozen dit onderwerp niet eenmalig te maken. Het jaarcongres 2017 ging, onder het motto “Door de ogen van de bewoner”, ook al over de inclusieve stad en dit thema blijft de komende tijd nog centraal staan. 

Foto's: Loes Schleedoorn



Terug naar het overzicht

Terug naar overzicht